MASAK uyum yazılımı: yaptırım ve PEP taraması
MASAK yükümlüleri; müşterilerini tanımak, yaptırım kararlarına konu kişi ve kuruluşlarla iş yapmamak ve şüpheli işlemleri bildirmek zorundadır. Uyum yazılımı bu kontrolleri tutarlı, hızlı ve belgelenmiş hale getirir. Bu rehber yükümlülükleri, taramanın nasıl işlediğini ve bir uyum yazılımı seçerken nelere bakılması gerektiğini anlatır.
Kimler MASAK yükümlüsüdür?
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik, belirli faaliyetleri yürüten kişi ve kuruluşları yükümlü olarak sayar. Kesin ve güncel liste için yürürlükteki mevzuata bakılmalıdır.
- Bankalar ve diğer finans kuruluşları.
- Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıları.
- Sermaye piyasası aracı kurumları ve portföy yönetim şirketleri.
- Sigorta ve bireysel emeklilik şirketleri.
- Bazı meslek grupları ve sektörler; örneğin noterler, kıymetli maden ticareti yapanlar ve taşınmaz alım satımına aracılık edenler.
Temel yükümlülükler
- Müşterinin tanınması: kimlik tespiti, gerçek faydalanıcının belirlenmesi ve iş ilişkisinin amacının anlaşılması.
- Yaptırım kararlarının uygulanması: 6415 sayılı Terörün Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun ve 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki malvarlığı dondurma kararlarına uyulması.
- Şüpheli işlem bildirimi: aklama veya terörün finansmanı şüphesi taşıyan işlemlerin MASAK'a bildirilmesi.
- Risk esaslı yaklaşım: yüksek riskli müşteri ve işlemlerde, örneğin siyasi nüfuz sahibi kişilerde, sıkılaştırılmış tedbirlerin uygulanması.
- Kayıtların saklanması ve ibrazı: yapılan kontrollerin ve işlemlerin belgelerinin saklanması ve istendiğinde sunulması.
- Uyum programı ve eğitim: yükümlü olunan durumlarda uyum görevlisi, iç denetim ve eğitim süreçlerinin işletilmesi.
Yaptırım ve PEP taraması nasıl işler?
- 1
İsmin hazırlanması
Büyük-küçük harf, noktalama ve Türkçe karakterler (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) aynı ismin farklı yazımları eşleşecek şekilde ele alınır.
- 2
Listelerle karşılaştırma
Müşteri adı, yaptırım ve PEP kayıtlarının asıl adı, takma adları ve kaynakta yer alan diğer yazımlarıyla karşılaştırılır.
- 3
Ek bilgilerle doğrulama
Doğum tarihi, uyruk ve kimlik veya sicil numarası gibi bilgiler, isim benzerliğinden doğan yanlış alarmları eler.
- 4
Değerlendirme ve karar
Uyum görevlisi olası eşleşmeleri inceler; kararı ve gerekçesi kontrolle birlikte kaydedilir.
- 5
Sürekli izleme
Listeler değiştiğinde mevcut müşteri portföyü yeniden taranır; sonradan listeye giren bir müşteri de yakalanır.
Uyum yazılımı seçerken nelere bakılmalı?
- Kapsam: hangi listelerin tarandığı liste liste belgelenmiş mi? BM Güvenlik Konseyi, AB, ABD ve İngiltere listeleri ile Türkiye'de ilan edilen dondurma kararlarının kapsama dahil olup olmadığı sorulmalı.
- Güncellik: bir listedeki değişiklik taramaya ne kadar sürede yansıyor ve mevcut müşteriler o zaman yeniden taranıyor mu?
- Eşleştirme kalitesi: Türkçe karakterler, farklı yazımlar, takma adlar ve başka alfabelerdeki isimler nasıl ele alınıyor?
- Açıklanabilirlik: her eşleşme hangi listede, hangi kayıtta ve hangi isim veya numarayla eşleştiğini gösteriyor mu?
- Denetim izi: her kontrol, sonuç ve karar sonradan yeniden kurulabilecek şekilde kaydediliyor mu?
- Veri kontrolü: müşteri verisi nerede işleniyor? 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu açısından kuruluma ve veri akışına bakılmalı.
- Entegrasyon: başvuru ve ödeme anında gerçek zamanlı API, mevcut portföy için toplu tarama.
on8.ai
on8.ai ile uyum taraması
on8.ai; kişi, şirket, gemi, kripto cüzdan ve adresleri yaptırım ve risk listelerine karşı API veya toplu tarama ile tarar ve her eşleşmenin gerekçesini gösterir. Her müşteriye özel kurulum yapılır; karar sürecinde büyük dil modeli veya harici bir API yer almaz.
Yaptırım taraması
Başvuru ve ödeme anında gerçek zamanlı tarama; eşleşme eşiği her istekte ayarlanabilir.
AyrıntılarPEP taraması
Siyasi nüfuz sahibi kişiler ile yakınları ve yakın ilişkili kişiler aynı tarama çağrısında.
AyrıntılarŞirket ve ortaklık yapısı (KYB)
Ortaklık ve ilişki yapısının çıkarılması; OFAC %50 kuralı uygulanır.
AyrıntılarSürekli izleme
Müşteri portföyünün yeniden taranması; yalnızca değişiklikler bildirilir.
AyrıntılarFAQ
Sıkça sorulan sorular
MASAK uyum yazılımı nedir?
MASAK yükümlülerinin müşteri tanıma, yaptırım ve PEP taraması, izleme ve kayıt saklama gibi kontrollerini tutarlı ve belgelenmiş şekilde yürütmesini sağlayan yazılımdır. Şüpheli işlem bildirimi kararını ve sorumluluğunu yükümlüden almaz.
Yaptırım taraması ile PEP taraması arasındaki fark nedir?
Yaptırım taraması, kendileriyle iş yapılmaması veya malvarlıkları dondurulması gereken kişi ve kuruluşları arar. PEP taraması ise siyasi nüfuz sahibi kişileri arar; bu bir yasak değil, sıkılaştırılmış tedbir gerektiren bir risk unsurudur.
Müşteriler ne sıklıkla yeniden taranmalı?
Başvuru anındaki taramaya ek olarak, yaptırım listeleri her değiştiğinde. Başvuru sırasında temiz olan bir müşteri sonradan listeye girebilir.
Uyum yazılımı uyum görevlisinin yerini alır mı?
Hayır. Yazılım kontrolleri tutarlı hale getirir ve kanıtını saklar; risk değerlendirmesi, eşleşmelerin incelenmesi ve şüpheli işlem bildirimi kararı uyum görevlisinde kalır.
on8.ai taramasını ücretsiz deneyebilir miyim?
Evet. on8.ai üzerindeki ücretsiz yaptırım sorgusu bir kişi veya şirketi yaptırım ve PEP kaynaklarına karşı tarar ve tam raporu PDF olarak e-postanıza gönderir.
Devamını okuyun
İlgili rehberler (İngilizce)
Kendi verinizle görün.
Hemen ücretsiz bir yaptırım ve PEP sorgusu yapın ya da taramayı kendi örnekleriniz üzerinde görmek için demo talep edin.